Gå til hovedinnhold

Er det for lett å gi ut bøker i Norge?

spør eg. Litt usikker på kva salgstal det er lov å gå ut med på denne bloggen, all den tid eg er glad i hovudet mitt og ikkje vil ha det på ei steinblokk eller påle på Youngstorget for den del, men det har eg av og til lurt på: blir det gitt ut for mange bøker i dette landet?

Er norsk litteratur god, eller er den bad? Kvifor synk salgstala? Distribusjon, er svaret. Altså ikkje kvalitet. Kva er så årsaka til at enkelte forlag som satsar på smalare litteratur, som Flamme, sel langt fleire eks per bok enn eksempelvis Aschehoug? Er det andre årsaker enn innhald? Rekk Flamme ut til ein krets av lesarar som vil ha noko særeige, eller er det kort sagt berre folk som vil ha bøker frå Flamme fordi Flamme er Flamme og Bendik Wold er Bendik Wold? Ein har hørt antydninger om "kompisforlaget" Flamme, ein påstand som ikkje held mål all den tid norsk litterær andedam er såpass liten at eit kvart forlag kjenner til dei fleste som er verdt å kjenne til av skrivande, og ein kvar skribent kjenner minst ein redaktør, for å sei det litt tabloid.

Eventuelt: er der fleire som er som meg, som syns norsk samtidslitteratur, om ein ser bort frå dei store som sel mest, er for einspora? Er markedet metta? Tja. Eg veit ikkje svaret. Eller har eg berre ikkje fått med meg dei som virkelig er verdt å lese frå samtidspoolet av litteratur, og no tenker eg helst debutantar og mi eiga aldersgruppe (pluss minus 30 år). Etablerte forfattarar som skriv krim og den slags, er utenom denne "min personlige definisjon".

Eg har lese ein del samtidslitteratur i mitt liv, dvs etter år 2000, og eg er ingen litteraturviter og har ikkje tenkt å bli det, men det slår meg igjen og igjen: samtidslitteraturen, eller det som liksom er ungt og samtidig, kjeder meg skakk. Eg har kjeda meg gjennom starten på så mange debutanter, lagt dei frå meg og latt dei ligge, og så mange samtidig skrivande at eg beint fram blir redd for å bli ein av desse sjølv. Har ei svært stor samling slike uleste bøker ståande i hylla der dei tar opp plass og samlar støv - interessert må gjerne melde seg - eg gir dei vekk mot henting. Som anmeldar Silje Bekeng skreiv i Klassekampens bokmagasin ei kort tid tilbake: det er mykje dårlig litteratur som blir gitt ut, eller kjedelig.

Diverre har ein lite valg om ein vil gi ut bok: ein må bli samtids på eit eller anna nivå. Eg blir litt redd. Har ikkje lyst inn i denne sjangeren: samtidslitteratur, det lukter kjedelig å debutere i år 2010. Uansett. Samtids inkluderer også gledelige lyspunkt som Drømmefakultetet av Sara Stridsberg. Den er glitrande, oppløftande og viser at her finst, blant dei etablerte og "store" forfattarane, yngre forfattarar med ein genial og original penn.

Greit nok. Folk som Vigdis Hjorth er samtids, men ikkje notidig debutant og det er vel debutantane som plagar meg mest. No høyrer eg oppløftande rykter om at Gabriel Moro har kome med ei bok av internasjonalt format, jamfør melding av Bjørn Gabrielsen i Dagens Næringsliv denne helga. Moro er rett nok ingen debutant, men han ligger godt under tretti år og er slik sett ein eg kan identifisere meg med. Hjorth og co kunne vore mora mi.

Så no lurer eg på om det er for lett å gi ut bøker i Norge, eller om ein er nødt til å spy ut ein viss andel uinteressante debutantar for å sikre tilveksten i underskogen. Eg veit forlaga vil sei det siste. Kva som er riktig, kan eg ikkje svare på, men eg har ein teori og her er eit hint, om enn om ein annan sjanger: For lett å gi ut sakprosa.

Ein an påstand er at det er "kneika" ein må over for å bli forfattar, fører til ei mengde kjedelige debutantbøker, og at desse som leverer lange gjesp i første omgang kjem sterkare tilbake i neste. Men treng det vere slik?

Populære innlegg fra denne bloggen

Når den døde bestemora di spring etter deg på alle fire

Igår las eg den første barneboka eg har lese på lenge. Den handla om eit spøkelse, trudde eg, men det viste seg at det var eit romvesen. Det handla rett og slett om eit romvesen som sat fast i eit romskip nedi jorda under ei gran ute i skogen etter å ha krasja i ein skogbrann. Det vart heile tida hinta til at dette skumle sat fast, så eg tenkte det var ein vampyr som sat fast i ei kiste (Den vesle vampyren), eller eit lik eller noko som var levande begravd (murt inn i veggen). Så eg sat da å vente på ein vampyr, ein varulv eller eit realt spøkelse. Potensielt ein kjekk Twilight-type. Men no kjem det verste av alt (Eksorsisten). Vesenet tar knekken på bestemora medan jenta ser på. Bestemora slenger seg hit og dit i senga og blod renner og hovud sprekk. Og så kryp vesenet inn i den døde bestemora til hovedpersonen og får denne døde bestemorskroppen til å drive å springe etter hovedpersonen. Det er det verste eg har lese på lenge. Beinpiper og innmat og blod og springande døde bestemødre

Villsauliv på Værlandet

Brenning av lynghei. Ny næringsrik lyng kjem opp og blir fine beite. Her går sauene ute året rundt.

Bønder er meir nyttige enn skribentar

Eg ser at frilansjournalistane Marit Bendz og Heidi Hattestein frå Førde har fått utmerkelsen "Årets frilansere" Eg gratulerer. Då eg såg på Bendz sine bilder på sida hennar Skrifta og veggen , fann eg dette sitatet: "Den som rydder mark, gjør menneskeheten en større tjeneste enn alle Europas skriblere", Voltaire. Eg og ein skribentkompis sat nett idag å diskuterte nettopp dette. I sommar var det nemleg ein bonde som gjorde eit stort poeng, det ut av at han forvalta fleire millionar (ni) kroner enn meg. Han var visstnok ein betre og meir nyttig, meir hardtarbeidande og ærleg samfunnsborgar enn meg (kva er dette slags argumentasjon?), og eg sat å høyrde på og tenkte omtrent dette: gi faen i å dynge meg ned i dine mindreverdighetskomplekser. Eg tjener mine penger til livets opphald, du dine. Eg har valgt min måte å gjere det på, du har valgt din. Det er ikkje min feil at du må springe frå fem om morgonen til tolv om natta kvar dag heile året. At du spring på denn