Fattigmanns død

Theodor Kittelsen, alltid like fasinerande. Sjå fleire bilder her.

SOGNING HALALSLAKTET PÅ BAKROMMET.

På Østlandet ble det kalt gonzo-journalistikk. På Vestlandet kalte vi det vanvidd.


Halalslakt av sogningar er i strid med Lov om velferd for sogningar.

Før var det kirkebrenning, no er det kirkepizzastjeling.



hihi

Rart å lese om seg sjølv

Det er dødsrart å lese om seg sjølv i avisa (helgas portrett i Nationen, eller kommentarar i Firda som analyserer mitt hovud for den del). Eg skjønar aldri heilt greia med at dette skal vere så interessant, og blir alltid like fasinert av at det er så interessant å skrive om MEG.

Men, det er ikkje meg dei skriv om. Det er fenomenet, ideen AV.

Lat oss ta ein side kick: idag las eg om Norges mest leste bloggar i Dagbladet Magasinet. Ho har 70 000 treff på sin blogg per dag og slår knock out på tv2.no i antal treff. Det er godt gjort. Ho er berre 14 år. Men det er ikkje overraskande. Dei mest lesne bloggane i dag er fjortisbloggar.

Men kva har ho å melde? Det handlar om kler og sminke for det meste. Men det at ho har lite å melde er ikkje interessant i seg sjølv. Det interessante er fenomenet "Norges mest leste blogg": korleis får ho det til? Korleis er det å vere dette fenomenet? Korleis funker det? and so on. Eg vil sjå bilde av ho, lese om ho, vite kva ho driver med, ha detaljer til å bygge myten om henne: ja ho er slik eg trudde. Armband som klirrar, wiiiiiii, sånne kler..

Auraen rundt, illusjonen, ideen om denne bloggaren: myten som gir enda fleire treff på bloggen hennar. Merkevaren om du vil. Det er den som er greia med Norges mest leste blogg. Det er ikkje bloggaren i seg sjølv.

Så det er kanskje slik med meg også, sjølv om eg ikkje vil sammenligne meg med ho forøvrig. Ho slår fenomentalt knock out på denne bloggen i antal treff, og vi opererer i to forskjellige verdener.

Men mitt poeng er: det er ikkje personen bak meiningane som er interessant, men fenomenet personen skaper. Ei slags greie som ikkje er denne personen in person, men fenomenet vedkommande skaper.


hihi

..

Portrettintervju av meg i Nationen imorgon, lørdag

Avisa kan du kjøpe i PDF her.

Eg kan ikkje garantere ei ny skandalesak, men vi kan jo håpe. Har ikkje lese saka.

From hesteklinikken, 2009

Bildet er tatt i etterkant av samtalen. Eventuelt har det ingenting med saka å gjere.

.

Sliper kniven, eller tastane for ein last dance med dette *h....* manuset

Eg tenkte eg skulle skrive ei bok. Det var lettare enn eg hadde trudd å få forlag.

Problem: det var vanskeligare enn eg hadde trudd å skrive bok. No sit eg her å filer på tastauturet og vurderer å gå på veggene. Det er det seigaste eg har vore med på. Det er skrekkelig kjedelig, og no står eg beint fram dønn fast.

La det gå ein fanden i manus så eg greier å bli ferdig her. Eg vil ut og leike.

.

Menneske eller bloggar?

Eg blir stadig konfrontert med at folk trur at eg er min blogg. AViken = A Vikens blogg. Dei trur også at AV-skribent = AV in person. Dette er ein plagsom rollemiks, men eg får den slengt på bordet titt og stadig, rett nok av folk som ikkje kjenner meg. Aldri av kjenningar. Dei ser person og retorikk i sammenheng, men på ein heilt anna måte enn dei som ikkje kjenner meg.

Dette er sikkertnok naturlig, all den tid ein hekter på folk det ein veit om dei, men eg er altså ikkje min blogg. AV in person er ikkje lik AV bloggar, eller kva ein måtte tru. AV-skribent er heller ikkje lik AV in person.

Min blogg er ei slags rolle, slik som andre tar på seg roller på ei scene eller ein går inn i jobb. Dette kan også seiast om mi skriveverksemd.

Eg er eksempelvis heller ikkje "eg" i mine manus. Det er alt fiksjon, spel for galleri, roller ein går inn i. Eg vil gjerne fri meg frå desse rollene når eg går privat.

Men eg er alltid like usikker på korleis eg skal angripe dette spørsmålet: er du din blogg? Eller: kor mykje av deg er i din blogg? Nei, seier eg. Eg er ikkje min blogg. Min blogg er ein bitteliten del av mitt virke, og overhodet ikkje mitt hovedvirke. Likevel blir denne bloggen via ein del merksemd: du ER din blogg.

TJA. Eg hopper uti store ord som andre hopper uti eit basseng, seier eg. Og så veltar eg meg i desse orda.

Er det DU som har AV-bloggen?

Ja, seier eg. Og dei er alltid like overrasaka. Du ER jo ikkje hissig! Nei, seier eg. Eg er ikkje så hissig. Bloggen er derimot hissig.

Man or machine? Woman or blogger? Female devil, blogger frå indre helvete, seier dei og kviskrar i buskene. Bit ho? Nei, eg bit sjelden.

Eg veit ikkje kva eg skal gjere med problemet "du er din blogg", men saka er no iallefall oppklart.

Eg ER IKKJE min blogg. De som måtte tru noko anna skal eg ete til frukost.

Om tiltakspakkar - kronikk frå Bergens Tidende

Sogn og Fjordane: ein bananrepublikk?

Det siste Sogn og Fjordane treng er eit taparstempel som bidreg til å auke avstanden mellom by og bygd, mellom suksess og nederlag.

Sogn og Fjordane slit med fråflytting og nedgang i folketal. No vil Høyanger Arbeiderparti, ifølge stortingsrepresentant Ingrid Heggø (Ap), sende inn eit forslag til Sogn og Fjordane Ap sitt årsmøte om ettergivelse av studielån for tilflyttarar. Slik vil dei bekjempe den dårlege folketalsutviklinga. Dette krisetiltaket inkluderer at unge som flyttar til fjordfylket i framtida kan få omgjort studielån til stipend. Tiltaket skal, om ein vel å gå inn for det, vere midlertidige inntil folketalet igjen bevegar seg i rett retning. Heggø var ute med forslaget i haustens valgkamp, og møtte då ein del motbør før det blei stille.

Eit slikt tiltak har fleire slagsider, bør det bli gjenstand for ein brei debatt. Det er fleire spørsmål som er naturleg å stille: Kva er dei konkrete utfordringane for Sogn og Fjordane? Er det eit problem at folk ikkje vil flytte dit, eller er problemet at der ikkje er relevante jobbar til dei som vil flytte dit? Fylkesmannen påpeiker på sine nettsider utfordringa: mange ungdommar vil gjerne bu i fylket, men det finst ikkje høveleg arbeid for dei der. Mangel på relevante jobbar er eit problem for høgt utdanna arbeidskraft som ønsker å flytte til fylket. Ein treng heller ikkje snakke med mange utflyttarar før ein får bekrefta denne påstanden: vi vil gjerne heim, men kva skal vi drive med der, er eit typisk utsagn etter fem år ved eit universitet.

Spørsmål: Kva er poenget med at de tilbyr dykk å betale ned studielånet mitt når de ikkje kan tilby meg jobb?

«Mulighetene for å få ønsket type arbeid er en grunnleggende faktor for bostedsvalget, skriv Norsk institutt for by og regionsforskning (NIBR) i rapporten «Bosettingspreferanser, flyttemotiver og flytteprosesser», og vidare: «Et lokalsamfunn som ikke kan tilby relevant arbeid, kan vanskelig lokke en person som er ute etter en viss type jobb med andre kvaliteter i stedet.» Meningsfullt arbeid er den hyppigast utløysende faktoren for kvar ein buset seg.

Spørsmål to: Kvifor gå inn for eit tiltak som skapar eit inntrykket av undergang og eit samfunn på veg utfor stupet?

Eit slikt krisetiltak vil gi legitimitet til biletet av Sogn og Fjordane som eit taparfylke. Dette stempelet blir ikkje lett og fjerne når krisetiltaket først er implementert og marknadsført, sjølv om tiltaket i etterkant vert fjerna når/ viss folketalet begynner å stige igjen. Då er skaden alt gjort. Taparfylket Sogn og Fjordane er født og vil leve vidare. Stempelet vil ta årevis å vaske vekk.

Imagebygging er viktig, skal vi tru Kommunal- og regionaldepartementet som tilbyr omdømeskule for norske kommunar som slit med omdømet. Spørsmålet er kva vi skal med omdømebygging når vi har tiltakspakkar? Det eine nullar effektivt ut det andre. Krisetiltak kan nemlig virke mot si hensikt:

«Folk vil helst ikke assosieres med steder som blir stigmatisert på ulike måter. [...] Kategorisering og beskrivelse av kommuner og områder med folketalsnedgang og andre typer nedgang, bidrar til negativ selvforståelse", skriv Nordlandsforskning i Sentraliseringens pris - eller gevinst? Individets trivsel og lokale utfordringer.

Det siste Sogn og Fjordane treng, er nok eit taparstempel. Det er på høg tid at dei som skal tale vår sak, sluttar og fortelle oss at bygda er i ferd med å gå under. Negativ marknadsføring av utkantstrøk bygger ned sjølvtilliten, og bidreg til å auke avstanden mellom by og bygd, mellom suksess og nederlag. For sjølv om Sogn og Fjordane slit med folketalet, er ikkje elendighetsforsterkande tiltak rett ende å starte i.

«For mye negativ omtale undergraver mer enn underbygger budskapet om at vi er attraktive. Hva er det som egentlig betyr noe for folk? En fare ved å grave seg for mye ned i egen elendighetsbeskrivelse er at mange, oftest ungdom, snarest ønsker å komme seg ut og kanskje ikke flytte tilbake. Det hjelper lite med bru, buss og tog dersom framtidstrua, sjølfølelsen og identiteten mangler,» skriv seniorrådgiver Marianne Solbakken ved Kompetansesenter for distriktsutvikling på Distriktsbloggen.

Spørsmål tre: Kva slags målgruppe er tiltaka retta mot?

Vi kjem ikkje heim. I den rykande ferske NIBR-rapporten «Demografi og næringsutvikling i Sogn og Fjordane» står det at «Av de som tar høyeste utdanning, flytter i det lange løp 85-90 prosent bort fra oppvekstkommunene sine. Av disse er det kun 12 prosent som når de er 40 år bor i en annen kommune i fylket.» Spørsmålet er om det vil hjelpe å forsterke inntrykket av at skipet synk.

Spørsmål: Kvifor ikkje prøve å spele på det folk vil ha, heller enn å spele på undergangsstrengen?

I artikkelen «Mot strømmen» i Plan 03-04/2009 stiller Mai Camilla Munkejord spørsmålet «Hva får folk til å flytte nordover «mot strømmen», til steder som defineres som perifere og rurale?» Kun eit intervjuobjekt i artikkelen nemner avskriving av studielån som ein avgjerande faktor for å flytte nordover.

Dei fleste peikar på spektakulær natur, relevant arbeid og kvalitetar ved å bu på mindre stadar: «De vet hvordan det er å ha «hundre kulturelle tilbud hver eneste dag, og så knapt ha tid eller råd til å bruke et eneste ett, men i stedet daglig bruke irriterende mye tid på trikken, bussen og T- banen», (...).

Spørsmål: Er Sogn og Fjordane eit helvete på jord?

Svar: NEI.

Då Dagens Næringsliv ilag med Statistisk sentralbyrå i 2008 kåra kva kommunar i Norge som var best å bu i, kom to Sogn og Fjordane- kommunar på topp: Luster og Leikanger. Vi hadde tre kommunar inne blant dei ti beste. I tabell for levestandard har vi to kommunar blant dei ti beste, i tabell for sosiale forhold fire av ti topplasseringar, og i tabell for tjenestetilbud tre av ti på topp. Dette er svært bra med tanke på at der er 431 kommunar i Norge. Statestikken viser at vi ikkje har behov for krisenedbetaling av studielån. Det vi treng er arbeidsplassar for høgt utdanna arbeidskraft.

Ved å tilby småpengar på konto til ressurssterke høgt utdanna menneske stempar ein effektivt Sogn og Fjordane som eit uland. Midt mellom Møre og Romsdal med Grandiosa, og Hordaland med Bergen, vil Sogn og Fjordane bli liggande som ein bananrepublikk. Vi kan håpe at Ap vaknar opp og legg vekk forslaget om å klistre eit taparstempel på eit av Norges mest ressurssterke fylker.

Kronikken her.

Sogn og Fjordane - eit erklært B-samfunn?

Bygda skal for alltid forbli Bygda. Sogn og Fjordane har halde så fast på dette at dei er i ferd med å gå i hundane. Gubbane sit tett i tett på posisjonane, og tåka har lagt seg over samfunnsdebatten. Dei vil ikkje diskture kva ein skal gjere, og henfell til å skryte over kor fint dei har det, dei få som orkar å bu der, vel å merke. Det er jo stadig færre.

Du skal ikkje ha andre parti enn Senterpartiet, du skal digge din Bunad, du skal skrive Nynorsk. Bygda skal vere som Bygda er. Sogn og Fjordane er landets siste bygd??

I mange år lulla seg inn i løgna om "annleisfylket". Det einaste som er annleis med Sogn og Fjordane, er at dei har landets dårlegaste folketalsutvikling. Ein har lyge så ein trudde det sjølve, og ingenting blei gjort då det begynte å skrante, for det har skranta lenge.

Folketalet har stagnert, det har ikkje skjedd over natta, men dette er ikkje noko å snakke om. Det går trass alt ikkje nedover, seier dei og klør seg på vomma, dei middelaldrande gubbane som sit i styre og stell. Vi sit no godt, kvifor skal noko gjerast, spør dei og klør seg litt meir i skjegget. Skjegg er trass alt til for å klø seg i.

Sanningar må av og til seiast, men Sogn og Fjordane fortel deg alt anna: vi er framtidsfylket, seier dei og ein må nesten føle medynk med den naive optimismen. Det er flott å prøve, men kor langt kan ein kome når ein aldri maktar ta tyren ved horna?

"Sogn og Fjordane har en befolkning som av ulike grunner har vanskelig for å få så mye vekst framover. Utdanningsutviklingen er en hovedgrunn.”

Å ta tyren ved horna er å innsjå at dette er ein krisesituasjon og å våge og diskutere det. Men fylket er styrt av det som framstår som eit avdanka gubbevelde. Dei manglar både handlekraft og framtidsvisjonar. Aller mest ser dei ut til å mangle kompetanse.

"Fylket har landets eldste befolkning. Mellom 85 og 90 prosent av alle som tek høgare utdanning, kjem ikkje tilbake."

Må vi rett og slett endre bildet av Bygda, heve taket for kva Bygda kan vere og våge tørre å tenke nytt, sånn utover festivalar kvar sommar? Altså tenke nytt rundt Bygdas tradisjonelle verdiar? Er desse verdiane rett og slett for kvelande ute på Bygda i Sogn og Fjordane?

Nei, vi treng ikkje diskutere grunnleggande verdiar ved det norske, den norske Bygda. Dei er udiskutable, seier gubbane. Dette kan du diskutere i Byen, og om du er ueinig med oss, kan du bli i Byen. Bygdas verdiar skal du akseptere.

Du skal ikkje ha andre parti enn Senterpartiet, du skal digge din Bunad, du skal skrive Nynorsk.

Ein gong frå Bygda allltid frå Bygda. Du har å innfinne deg! Vi tilpassar oss ikkje. DU må tilpasse deg oss, ropar gubbane frå kontora sine der dei har samla støv rundt dei same feilslåtte strategiane i tretti år. Klam kaffeånde og trange Fylkesbåtane T-skjorter er antrekket. Aldersgrense femti år.

Kanskje er det difor så mange blir i Byen? Fordi dei ikkje gidd forhalde seg til kunnskapsløysa på Bygda? Eit frekt men høgst relevant spørsmål å stille.

Kvifor skal vi diskuter desse verdiane? spør dei og klør seg atter ein gong på vomma. Dei vil nemlig helst legge debatten død. Debatt vil uroe dei i kaffedrikkinga, dei gamle mennene i styre og stell. Vi sit då godt? seier dei og peikar på at dei har Moods of Norway, Pony the Pirate og Surferosa. Desse kjem då alle frå Sogn og Fjordane? Med jevne mellomrom poserer dei på bilete frå Sogn og Fjordane? Er ikkje det bra?

Problem: Pony og Surferosa held ikkje til i Sogn og Fjordane. Dei har alle reist, slik dei fleste med ambisjonar og høgare utdanning reiser frå Sogn og Fjordane for aldri å kome tilbake. Det blir dermed stakkarsleg å trekke fram desse som "bevis på at vi er bra nok som vi er". Alle desse er jo levande bevis på det motsette: Sogn og Fjordane er ikkje bra nok som det er. Sjølv om desse ein gong i blant reiser heim for å posere i flott natur, bur dei der ikkje. Ein ting er hykleriet og å leve på ei løgn, ein annan ting er å legge løgna til grunn for både samfunnsstyre, strategiar og politikk.

Gubbementaliteten som rockar livsløgna Sogn og Fjordane er ein trussel mot samfunnsutvikling.

Men ein er uansett sjølve godt nøgd med utviklinga. Sjå berre her: Sogn og Fjordane med sine enorme naturressursar, har blitt bakleksefylke nummer ein på Vestlandet. Noko er gale, men kva? Kan det ligge i mentaliteten: vi er gode nok som vi er, og vi vil ikkje forandre oss. Vi tar til takke med småtterier og difor er vi også nøgde med at folketalet berre stagnerer. Det stuper trass alt ikkje. Vi eig ikkje sjølvtillit. Er det difor vi ikkje taklar diskutere Bygdas verdiar? Blir det for vanskelig å innsjå at det ein har styrt etter i alle år, ikkje fungerer?

Vi har det fint vi som bur der, ropar dei frå idyllen, ein eller annan stad i det attgrodde landskapet. Her er det fredelig og rolig!
For til og med sauebestanden stuper i Sogn og Fjordane. Ingen gidd ete graset. Jungelen er i ferd med å bli eit faktum, men dette snakkar ein heller ikkje om. Ein trur visst på småskala landbruk og at vi alle kan leve av "Grøn omsorg" og turisme.
Du kan bli turistguide, seier dei.
Ja, eg med mine seks års høgare utdannelse. Nei takk.
Problem: der finst ikkje arbeid til høgt utdanna arbeidskraft.

Jammen vi blir jo omtalt i National Geographic: National Geographic skriv at dei lokale menneska ser ut til å trivast i det godt bevarte og opprinnelige landskap. Dei skriv også at den spreidde befolkninga ser ut til å vere bra for naturen. Lytt til National Geographic, seier dei og slår seg på vomma, nok ein gong. Ganske stolte denne gongen.

Kanskje er det difor så mange blir i Byen? Fordi dei ikkje har lyst til å bu midt i ein NG-feature, men i nærleiken av andre folk? Det eine fører til det andre. Flytter nokon, flyttar resten. Når folk flyttar, vert kvaliteten i lokalsamfunnet forringa fordi både offentlige og private tilbod vert nedbygde, fleire flyttar og ringen sluttar seg: ein får avfolkning.

Att sit gubbane, og dei sit godt. Bygda står for fall, og den fell for sine eigne.

Bloggarane i Sogn og Fjordane - helgesak Nationen

Bulyst og stedsattraktivitet

Rapporten her.

Norges finaste hund skal kårast.

Hundulf på Storehesten.

Hundulf på heia.

Har du Norges penaste hund? Svaret mitt er ja.