31. okt. 2012

Skap nynorsk leselyst med hest i undervisninga


Elise og mysteriet med dei døde hestane er landets einaste hestebok på nynorsk. Det har eg tenkt på mange gonger. Hestejenter les jo masse bøker om hest. Men alle hestebøker er på bokmål.

Tips til lærarar som underviser i nynorsk som sidemål:

Kvifor ikkje bruke ei hestebok som nynorsk i undervisningen av elevar med nynorsk som sidemål? 

Mange lærarar strevar med å lære elevane sine nynorsk som sidemål. Kvifor ikkje lære dei nynorsk med ei hestebok? Det er langt meir lystbetont å lese om noko ein er interessert i, enn å lese om Ivar Aasen, eller ein eller anna roman ein på død og liv må gjennom.

Elise er innkjøpt som klasssett ved nokre skular no, og eg meiner, ja sjølvsagt meiner eg det, det er jo eg som har skrive boka, men at ein må gripe fatt i dei muligheter som finst for å få elevane til å lese. Og då gjerne også lese nynorsk. Og gjerne om hestar.

Elise er først og fremst ei spenningsbok, men det er også ei hestebok, og ei nynorskbok. Og hest på nynorsk kan skape leselyst, også for bokmålselevar.

Har fått tilbakemeldingar frå ungar med bokmål som hovedmål som seier at boka er veldig lett å lese, og at nynorsk ikkje er vanskeleg i det heile.

Det kan kanskje skuldast at eg ba om ein korrektur og språkvask som var "enkel", og bokmålsnær. Manus er ribba for ord og uttrykk som er uforståelege for ein bokmålselev. Dessutan følger det den nye nynorsknorma. Manus er skrive på ein enkel nynorsk som for meg føles naturleg, og som også er veldig lett å lese, sjølv for ein bokmålselev.

Hest på nynorsk kan skape leselyst. Det er ikkje vitsi å snakke om kor vanskeleg nynorsk er, og at det er problematisk å lære elevane språket. Bruk heller dei muligheter som finst. Dette er ein mulighet.



22. okt. 2012

Hos Karina bur slottskaninar, bestemorhøner og pensjonerte sofagrisar.

I Fosseheimen Naturpark på Viksdalen i Sogn og Fjordane bur det hestar, lama, høner, kalkunar, hundar, grisar og kanin. Det er Karina og Ståle Hetle som driv garden. Alle som vil kan kome og helse på dyra når dei har open gard i helgene. Karina tek seg av mange dyr som andre ikkje vil eller kan ha lenger.

Grisen som måtte lære og bli gris.

Eit av desse dyra er den kanadiske grisen Pomba. Pomba er ein liten svart gris på snart to år. Han har vore hos Karina i nesten eit år. Før Pomba kom til Karina var han husgris.

Artikkelen er trykt i siste utgåve av Norsk Barneblad.


Då Pomba var åtte veker, flytta han inn i leiligheten til ei dame som ikkje ville ha hund, men gris. Pomba vart storbygris, sov på sofaen og var ein ekte stovegris. Dama var veldig oppteken av at Pomba ikkje skulle bli svinaktig feit, så ho gav han lite mat. Pomba var alltid svolten, og fordi Pomba var svolten, laga han leven. Han leita etter mat i søpla og blei etterkvart ganske slitsom å ha i hus. 

Ein dag drog dama på ferie og far hennar passa Pomba. Det gjekk ikkje så bra. Ein dag kom far hennar til Fosseheimen på besøk til Karina. Han vart så begeistra at han spurde Karina om ho kunne adoptere Pomba. Etter å ha tenkt seg godt om, sa Karina ja. Pomba kom til gards, men fordi Pomba hadde vore sofagris sidan han var liten, skjønte han ikkje at han var gris. Pomba fekk sjokk då han såg dei to andre grisane på garden, skreik høgt og sprang beint gjennom gjerdet. Etterpå sprang han rett inn i huset og la seg i sofaen.
Då forstod Karina at Pomba måtte lære å bli gris. Karina stengde alle grisene sine inne i eit grisehus, og Pomba skreik så høgt at naboane ringde og trudde han var sjuk. Ein kveld sneik Karina seg inn og såg ned ei luke i taket over grisehuset. Då såg ho at Pomba sov oppå dei to andre grisene på ekte grisevis. Då skjønte Karina at Pomba hadde lært at han var gris. Etter dette fekk Pomba gå ute på beite ilag med dei andre grisene. No lever han eit ekte griseliv med eige grisehus.


Vil du lese meir om dei andre dyra på Fosseheimen, les siste nummer av Norsk Barneblad. Det er forresten ein glimrande julegaveide! Veldig bra barneblad på nynorsk, og eg skriv mange saker for dei i tida framover. Det er kjekt, for da eg var liten, las eg alltid Norsk Barneblad sjølv!

14. okt. 2012

Surveyundersøking om kunstpublikum i Sogn og Fjordane

KUNSTsf2012 Tour har utarbeidd ei survey-undersøking for å kartlegge brukarar og ikkje-brukarar av kunsttilbod i Sogn og Fjordane.

No begynner vi å få resultat og interessante funn, men vi treng fleire som svarer. Klikk her og delta! Det tek nokre få minutt.

11. okt. 2012

Rideleir med discomusikk og teikning på hestar i Viksdalen

Igår var eg med på ein rideleir på Fosseheimen Naturpark på Viksdalen i Sunnfjord. Der heldt eg veterinærtime i samband med at eg har gitt ut ei spenningsbok om dyrlegepraksis og hestar, Elise og mysteriet med dei døde hestane. 

Her ser du meg og Ronja frå Viksdalen. Ronja har lese boka og synest den var kjempespennande! Så spennande at det var nesten litt skummelt. Det er kjempegøy å høyre tilbakemeldingar frå ungane! 


Eg snakka om korleis det er å jobbe som hestedyrlege, korleis ein kan undersøke ein hest og kva som finst inni ein hest. Her fekk dei kjenne på pulsen på kjeven til hesten. Den var ikkje så lett å finne! Sånt må lærast!


Vi kikka også inn i hestemunnen og undersøkte korleis den såg ut på tennene og i kinna. Det er ikkje sånt eg anbefaler ungane å gjere når dei er heime aleine!


Hestar har dei same beina som oss, men dei er plassert litt annleis. Her viser eg min fot ved sida av ein hestefot for å demonstrere kvar lårbeinet på hesten sit samanlikna med på meg. Same stad, men det er ikkje så lett å sjå når ein ser ein hest sin bakfot.


Og for å vise korleis hesten ser ut inni, teikna eg på hestan med kritt. Det var ein veldig snill gamal varmblodstravar, så ho fan seg i å bli påteikna skjelett, lunger og litt tarmar.


Etterpå fekk ungane sjå i ei ekte dyrlegebok, altså den store anatomiboka på engelsk og latin. Dette slo an. Tennene til hesten liknar blant anna på sko, tøflar og sokkar, blei det sagt, og at hesten hadde ei så stor tunge hadde ingen trudd! Dessutan er det fascinerande at hesten har holrom i skallen!


Etterpå var det bål, mat og boksignering. Alle ungane som deltok på rideleiren fekk Elise og mysteriet med dei døde hestane inkludert i pakkeprisen. Dette er eit tilbod fleire rideleirar kan nytte seg av, eller rideskular. Samlaget gir gode rabattar på innkjøp av bøker til slike arrangemang, og eg kan bookast med på kjøpet.


Grilling! Ei jente fortalde meg at ho har lese boka om Elise. Ho sa den var så frykteleg spennande at det var nesten litt skummelt! Det er veldig interessant å møte folk som har lese boka så inngåande og engasjerer seg så mykje i historia! Ho hadde teke alle poenga, tenkt grundig over alt og spurde ei rekke spørsmål. Det liker eg! Bring it on! No finst boka til salgs på butikken på Viksdalen, hos Spar på Sande, Vassenden, Bygstad og Skei, samt på Bunnpris i Leirvik og Sørbøvåg. Der kjem også fleire butikkar etterkvart!




Bål er kos ved elvekanten! I adventstida vert her open gard på Fosseheimen Naturpark kvar søndag. Det må alle få med seg! Den 16.desember signerer eg bøker, og kvar søndag finst der lokale forfattarar å treffe, blant anna Hilde Buer, som har skrive Villsauboka.



Så var det ut på ridebana igjen! Full fres og alle har mål dei skal nå i løpet av dagen!






Birger Meland kom på besøk og hadde ettermiddagssending frå NRK Sogn og Fjordane på direkten frå Fosseheimen! Nettsaka kan du lese her.


 Det kjem også innslag på Vestlandsrevyen! Her kan du sjå innslaget.



Hinder på skogsveg! Her er det kosteleg å ri. Ein kan hoppe hinder, ri i elva eller på ridebane.

Emma Birkeland Haufe frå Bergen og Ronja Vallestad frå Viksdalen kosar seg på rideleir.





NRK var med og køyrde vogn! Det var ein steike artig dag! Karina vert intervjua. Malene og Oline sit på.


Elise og mysteriet kan bestillast hos Haugenbok.no . 

Kontakt viken.anne att gmail.com om du vil booke meg for signering, dyrlegetime eller anna i forbindelse med boka.

4. okt. 2012

Kjøttfrie dager - forbrukarbløffen om kjøt

..heller enn å bremse opp, slå eit slag for dyrevelferd og kvalitet, pøsar landbrukssektoren på med meir søppelkylling, meir betongpurker og meir kalkun med hofteleddysplasi. På same tid klagar ein over dårleg betaling. Men lat oss vere litt ærlege med oss sjølv: kva kan ein i grunn vente seg av betaling for industrielle masseprodukt?

Trykt i Nationen som gjestespalte 4.oktober 2012

Her om dagen fekk eg ei bok i posten. Kjøttfrie dager er skriven av journalistane Hege Ulstein og Yngve Ekern, som forøvrig også er eit ektepar. Ekern traff eg på Dyreetikkonferansen i Oslo 21.september der han sat i eit mannstungt panel og debatterte Hvordan formidle dyreetikk – fra gård til gaffel. Professor Runar Døving hadde tidlegare halde eit innlegg om Å produsere et dyr, og påstod at å avlive eit kjæledyr er som eit mord å rekne. Virkeligheten er ein stad eg trivast til dels ganske godt i, og Døving var i ferd med å ta oss alle ut på viddene.



Så kom den energiske Ekern byksande opp trappa og spurte om eg hadde lese boka hans. Det hadde eg ikkje. Med ein viss skepsis opna eg nokre dagar seinare pakka i posten. Kjøttfrie dager er ifølge seg sjølv ei kokebok og veiviser for travle familier som vil spise godt og mer miljøvennlig. Det er ei kokebok om korleis ein kan lage vegetarisk mat. Og det er ei bok som inneheld ei rekke svært kritiske på spikern-kapittel om industrilandbruket. 


Eg er ingen kokk, men min umiddelbare respons på Facebook var denne: «Kjøttfrie dager set eit godt og balansert fokus på den villeiande marknadsføringa frå norsk kjøtbransje og korleis forbrukarane systematisk blir bløffa av aktørane i markedet. Utruleg smart skrive, frekt og rått kritisk. Bra».

Den andre reaksjonen var slik: «Dei er svært klarsynte i sin argumentasjon. Dette er down to basic, og veldig godt formidla.» Heller enn å vase seg ut på viddene i tal, teoriar og vanskelege facts, klinkar Ekern og Ulstein til med the basics og er forbilledleg tilgjengelege. Dei meislar ut dei mest elementære argumenta frå informasjonsjungelen.

«Vi et alt langt meir kjøt enn det norske ressursgrunnlaget kan bere, og vi må importere fôr frå andre land for å stille vår eigen hunger. I tillegg importerer vi kjøt.»

Det er sant! Norsk kjøtproduksjon er ikkje mogeleg å halde gåande på norske ressursar. Norsk konsum av kjøt er så stort at det må bli industriproduksjon av kylling, gris og kalkun. Men heller enn å bremse opp, slå eit slag for dyrevelferd og kvalitet, pøsar landbrukssektoren på med meir søppelkylling, meir betongpurker og meir kalkun med hofteleddysplasi. På same tid klagar ein over dårleg betaling. Men lat oss vere litt ærlege med oss sjølv: kva kan ein i grunn vente seg av betaling for industrielle masseprodukt?


«I virkelighetens verden finst der ingen anna måte å produsere dei store mengdene kjøt vi et på enn industriell framstilling», skriv Ekern og Ulstein. Og: dei fleste har råd til å betale ein god del meir for kjøtet enn dei gjer i dag, om vi et det sjeldnare.» Innertiar.

Et vi mindre kjøt, skriv dei, synk etterspørselen. Og dei stiller eit godt spørsmål: skal vi verkeleg godta at vi ikkje orkar tenke på korleis maten vår blir til for at vi i det heile tatt skal klare å ete den?

Eg stiller eit anna spørsmål: korleis føles det å vere ein kyllingbonde som produserer mat ingen orkar tenke på korleis er framstilt? Føles det bra å produsere eit produkt verken samvirka eller landbruket kan stå inne for? For slik er det idag. Produkta må dekkast til via reklamen og forbrukarbløffing.

Lat meg til slutt stille det openbare, ganske vanskelege, men langt frå patetiske, spørsmålet: kva skal vi med landbruk over heile landet etter, når store deler av det dei produserer er kjøt vi ikkje eigentleg treng, av ein kvalitet ingen vil betale særleg mykje for, på ressursar vi ikkje har? Det er kanskje på tide med nokre kjøtfrie dagar.

2. okt. 2012

Snart kjem Elise-boka til ein butikk nær deg!

Boka sel som hakka møkk, og eg signerer med remmer og tøyler helde.

Det finst signerte bøker å få kjøpt i Førde på begge bokhandlane, og om få dagar kjem boka i butikk hos Viksdalen Handel, Spar Jølstraholmen og Spar Sande, samt fleire andre lokalbutikkar, saman med gratis hesteplakat.

Gjer som desse nærbutikkane. Få eit godt pristilbod på boka til distributørar, med full returrett. De kan også booke meg for signering.

Bileta er frå helgas signering i Førde.




Frå omtalen i Dag og Tid: