31. des. 2012

Det blir servert dårleg etikk på mange festbord rundt jul og nyttår

Når ein veit korleis produksjonen går føre seg, er det vanskeleg å forstå korleis kalkun kan kallast festmat. Bryr folk seg eigentleg?

Kronikken er trykt i Bergens Tidende.


* Folk veit nok om fjørfehald til å vite kva dei serverer når dei serverer kalkun. Å servere kalkun, er å bevisst nytte eit produkt ein veit har sitt utspring i betenkelege produksjonforhold.
* Ein skulle legge litt energi i å servere gjestane sine festmat. Det er trass alt berre jul og nyttår ein gong i året. Spander på gjestene dine skikkelig mat neste gong. Det er dårleg stil å servere gjestane halt mat frå dyr med dårleg helse



Hos mange står kalkun på festmenyen.

På sine nettsider skriv Nortura dette: «- fra råvarer til merkevarer. Norges ledende aktør innen kjøtt og egg. Vi leverer landets fremste merkevarer. Nortura er en garantist for at forbrukeren får et mangfold av kvalitetsprodukter med likeverdige tilbud i hele landet».

Merk deg «landets fremste merkevare». Slagord og biletbruk er heftig nytta for å skape historier om produkta dei ønskjer å selgje deg, men slagorda i marknadsføringa av norske fjørfe kunne vel knapt vore lengre frå røynda.

Det folk vil ha: Landbruksminister Lars Peder Brekk (Sp) sa på eit møte i Småbrukarlaget tidleg i november, at det er avgjerande for landbruket å levere det forbrukarane vil ha: «Vi er heilt avhengig av å ha eit godt forhold til forbrukarane. Forbrukarane vil ikkje finne seg i at vi politikarar skal bestemme kva folk skal ha på tallerkenen», sa Brekk til landsmøteutsendingane. (Nationen 5. november 2011). Brekk snakka vidare om at legitimiteten til bøndene avheng av at ein leverer det forbrukarane etterspør.

Spørsmål: Vil norsk fjørfe behalde sin legitimitet om forbrukarane visste meir om korleis produksjonen går føre seg? Er fjørfeproduksjonen slik den går føre seg i dag, det forbrukarane vil ha?

Fakta: Fjørfe i Norge er ikkje friske dyr som ville sprunge rundt på tunet med kyllingar om dei fekk lov. Det er dyr som er avla opp for eit liv på betong.

Kalkunar: greier ikkje pare seg naturleg fordi dei er for feite. I naturen utan evne til formeiring, og med store, unaturlege kroppar, ville dei effektivt utrydda seg sjølv. Grunna overvekt slit dei med hofteleddsproblem. Det er difor kalkunar i fangenskap verkar svært rolege. Dei har for vondt til å røre seg.
«Kalkunar sliter med halthet og sirkulasjonsforstyrrelser. Helseproblemene skyldes den hurtige veksten, som nesten er fordoblet i løpet av de siste 25 år. Verken hjerte-/karsystemet eller skjelett- og seneapparatet utvikles proporsjonalt med kroppsstørrelse og -tyngde. Ein periode på 1990-tallet oppsto omfattende problemer med at kalkunenes hud revnet på grunn av forets sammensetning. Det benyttes kunstig inseminasjon, da fuglene ikke er i stand til å pare seg naturlig». (Kilde St.meld. nr. 12 (2002-2003) Om dyrehold og dyrevelferd).

Spørsmål: Korleis kan ein kalle kalkun produsert på denne måten for festmat?
Reklamen: «Prior har produkter av kylling, kalkun og egg. Med den nye visjonen ‘Gjør livet lysere’ tilbyr vi deg sunn og trygg mat som vil gi forbrukerne gode matopplevelser, og være tilpasset den moderne forbruker. Prior skal gjøre livet enda lysere på alle norske fest- og kjøkkenbord». (Prior, www.nortura.no)

Industrielle verpehøns. Verpehøns kan ikkje lenger ruge. Rugeeigenskapen er bortavla fordi høner som ruger, tar ein verpepause, ergo må eigenskapen bort. Å ta verpepause er uøkonomisk i ein industri der eitt egg skal leggast kvar dag, året rundt. Hønene sit fjørlause i bur, eller oppvarma hallar, ingen av alternativa særleg hensiktsmessige med tanke på dyrevelferd.

Om dyrevelferd skriv Nortura: «gjennom mange år har (det) vært stort fokus på dyrehelse i Norge. Både gjennom avlsarbeid og annet forskningsarbeid, samt aktiv deltagelse og ønske om forbedring ute hos produsentene.»

Broilerkyllingar: toler ikkje fri mattilgang, evne til matregulering er øydelagd gjennom avl. Ein har avla fram dyr som berre toler å ete førti prosent av det dei hadde sett til livs om dei fekk fri tilgang til mat. Grunna matrestriksjonane går dei konstant svoltne. Det er desse kyllingane som skal, ifølge Prior, «lyse opp» ditt middagsbord.

Etterlysing: bevisste forbrukarar. Men ein høyrer sjeldan frå forbrukarane. Forteljingane om norsk fjørfeproduksjon si fortreffelegheit er vel det nærmaste ein kjem indoktrinering. Der finst ulike forklaringar: Forbrukarane føler seg makteslause, dei trur på historiene om fjørfenæringa eller dei bryr seg ikkje.
Eventuelt manglar dei informasjon. Det er så vasstette skott mellom næringar og forbrukar at ein nesten må vere dyrlege for å få innsikt i kva som går føre seg.

Problem: Det er vanskeleg for forbrukar å stille krav når forbrukar ikkje får tilgang til informasjon om kva som skjer i næringane.

Fakta: Prognosene for 2011 viser at cirka halvparten av kraftfôret vi nyttar i Norge i år, vil vere importert. Totalt 900. 000 tonn. (Kilde: SLF og NILF). Norge beslaglegg 2,5 millionar dekar mark utanfor Noregs grenser for produksjon av kraftfôr. Kraftfôrproduksjonen er driven av, og prisane haldne nede, ved bruk av sosial dumping.


Fjørfenæringa baserer seg eine og aleine på kraftfôr som mat. Kvitt kjøt som kjem frå kraftfôretande fjørfe er ikkje betre for helsa di enn raudt. Det er kvitt kjøt frå fjørfe på naturleg grasdiett som er helsefremjande, men dette forskingsfunnet er for mange ein godt bevart hemmelegheit. Kanskje ikkje utan grunn all den tid eit krav om grasbasert fjørfeproduksjon ville slå beina under næringa slik den er i dag.
I den framlagde landbruksmeldinga ser det ut til at fjørfenæringa vil halde fram som den stevnar. Sidan forbrukaren etterspør fjørfe, vil det bli det dei får. Under dekke av at utgiftene må haldast nede, vil produksjonsforholda forbli som dei er.

Etterpå vil forbrukaren få skulda. Fjørfenæringa produserer trass alt berre det folk vil ha. Metodane dei brukar, eller etikken, er i følge næringa gode nok. Men vi er etter kvart ganske mange som ikkje ønskjer å ete søppelkjøt frå sjuke dyr på nyttårsafta.

Spørsmålet eg stiller meg er dette: Kan norske industrikalkunar kallast for festmat? Eg hadde aldri servert slik mat til eit festmåltid.

Og så til forbruker, eit lite piskeslag:

Mange er opptekne av hunden sin. Den skal ha det bra. Men dei er ikkje så opptekne av at dyra dei et ved høgtidene skal ha hatt eit godt liv. Dette har sitt utspring i anten ignorans eller kompetanseløyse. Eit av to. Der finst få andre forklaringar, og ingen av dei stiller konsumenten i eit godt lys. Folk veit nok om fjørfehald til å vite kva dei serverer når dei serverer kalkun. Å servere kalkun, er å bevisst nytte eit produkt ein veit har sitt utspring i betenkelege produksjonforhold.

Ein skulle legge litt energi i å servere gjestane sine festmat. Det er trass alt berre jul og nyttår ein gong i året. Spander på gjestene dine skikkelig mat neste gong. Det er dårleg stil å servere gjestane halt mat frå dyr med dårleg helse;) Billeg er det også. Altfor billeg til å matche eit festbord.

Tenk på dyrevelferd i 2013. Velg bort fjørfe. Einaste kalkun som kan anbefalast med tanke på dyrevelferd, er meg bekjent Homlagarden.

Fakta Kalkun

Kalkunar for kjøttproduksjon vert importerte som daggamle foreldredyr frå Storbritannia. Desse legg rugeegg som i andre generasjon blir slaktekalkunar.

Kalkunar vert produserte anten som porsjonskalkun (julekalkun) eller foredlingskalkun som vert skorne ned og gir opphav til ulike kjøtprodukt (kalkunfilet, pålegg, pølser etc.)
kilde: dyrevelferd.no

20. des. 2012

ANNE VIKENS DEBUTBOK I NYTT OPPLAG

Førsteopplaget på 3000 av Anne Vikens debutbok Elise og mysteriet med dei døde hestane er snart utselt. 

 Boka kjem i nytt opplag over nyttår.

På tide å trekke i kjole og ta seg ein fest!

 Ønsker alle lesarar ei god jul !


17. des. 2012

Årets beste tips

ÅRETS BESTE TIPS til hestejenter og dyrlegespirar er boka Elise og mysteriet med dei døde hestane, skriv HaugenBok. Forfattar Anne Viken er sjølv dyrlege, og boka byr på store dosar med spenning, vitskap, humor og sjølvsagt, HEST. 

No til MAKS RABATT! Bestill i dag - få boka i morgon! SJÅ HER: #julegavetips


Det er ganske gøy med slike anbefalingar frå bokbutikkar ein veit har lese boka frå perm til perm, og som anbefaler den utfrå ei kvalitetsvurdering. 

15. des. 2012

KUNSTsf2012 Tour - alle youtube-episodane samla. Eit sosialemedier prosjekt

KunstSF2012 Tour er eit prosjekt som set fokus på kunst i Sogn og Fjordane ved bruk av sosiale medier: youtube, facebook, blogg og twitter. Det er eit prosjekt som tek i bruk sosiale medier for å nå ut til publikum.

Sogn og Fjordane er eit fylke der nye ting av mange i fastgrodde posisjonar blir sett på som rett og slett fæle greier, og dette har vi merka litt til. Eg synest det er eit interessant feltstudie å observere kor liten kunnskap mange forvaltarar tillet seg å ha. På same tid finst her ei masse folk som tenker nytt og innovativt, utan å jamre seg over lågt folketal og andre bortforklaringar ein raskt kan gripe til. Det har vore interessant for meg, etter mange år i Oslo, å erfare kor ekstremt tung og inngrodd materie som finst i Sogn og Fjordane, og kva uprofesjonelle haldningar som er til media hos folk i posisjonar ein hadde venta seg kunne slikt. Dette var nye opplevingar etter nokre år som journalist i Oslobaserte medier. Lokalmediene har nok ingen lett jobb med slikt materie, alltid.

På same tid som det er svært interessant å kome i kontakt med alle dei som faktisk tenker nytt og kritisk, for desse finst der mange av, innimellom dei stive gubbane. Eg må sei det har vore ei interessant erfaring. Ein får bekrefta mange fordommar, dessverre, men blir også kjend med svært spennande og kreative menneske, samt lærer mykje nytt. Eg anser det, reint personleg, som eit sosiologisk feltstudie i tillegg til ei reise i kunst og vrangvilje.

Prosjektet er også oppsummert som eit essay i siste utgave i Syn og Segn. Essayet vart trykt i forkorta utgaver som kronikk i Bergens Tidende, Klassekampen, Sogn Avis og Firda.

Her kan du sjå alle våre youtube-snuttar i kronologisk rekkefølge. Vi takkar for følge og ønsker god jul!

Teaser



Kva er kunst?



Vevringutstillinga



Intervju med Stig Eikaas



Media si rolle



Eikaas og Viken i fri dressur



Vi takkar for følge;) Og ønsker alle ei god jul.

12. des. 2012

Matbutikkar: betre bokformidlarar enn bokbutikkane

Eg tek ikkje sjansen på å utelatande overlate mi barnebok, Elise og dei døde hestane, til bokbutikkar. Bokbutikkane gjer ofte ein dårleg promoteringsjobb, og har eit stort fokus på bestselgarar. Difor har eg solgt boka til ei rekke matbutikkar.

Boka er sjølvsagt også i bokbutikkar, samt innkjøpt av bibliotekas innkjøpsordning. Dessutan av haugenbok.no utropt til årets beste hestebok.


Enkelte bokhandlarar, samt Haugenbok.no, har vore svært flinke til å vise fram Elise-boka med anbefalingar og kampanjer. Men ikkje alle lesarar går innom ein bokbutikk så ofte, og ikkje alle bokbutikkar er særleg gode på å selge bøker. Det er blant anna eit problem at bokbutikkar i bokmålsområder, som trass alt er mesteparten av Norge, ikkje promoterer nynorske barnebøker. Eg starta difor personleg innsalg til matbutikkar, og responsen var veldig positiv. Elise-boka har lenge vore å få kjøpt ved kassa på ei rekke Spar, Bunnpris-butikkar og Coop Xtra. Eg ønsker at folk skal vite om boka, og skal dei vite om den, må dei informerast. Folk flest trålar ikkje bokhandlarar dagleg. Matbutikkane er proffe salgskanalar, og tek dei inn eit produkt, vil dei få det solgt. Dessutan når dei ut til publikum.

Og har matbutikkane først kjøpt den inn, vil dei bli kvitt den også, så dei stiller den tydelig fram i butikken, ikkje bak ein haug andre bøker. Folk ser den, og da kjøper dei den også. Matbutikkar vil selge bøkene, og det vil eg også. 

 
Kvalitetslitteratur kan fint selgast side om side med kiosklitteratur, fårepølse og Tine melk. Det er lågterskel og svært synleg litteraturformidling. Ein av Spar-butikkane kjem aleine til å tippe FØRTI solgte bøker. Det er svært mykje for ein butikk. Og dei slår knock out på bokbutikkane i boksalg. Kvifor? Fordi dei stiller ut boka. Og denne boka er lettsolgt. Eg snakte med ein butikksjef som sa den rant ut av butikken i eit tempo han aldri har solgt bøker i før. At bokbutikkane ikkje klarer plukke opp bøker som sel, er meg ei gåte. Men vi treng dei snart ikkje lenger. På same måte som webomtaler av bøker tek over for bokanmeldarar, tek andre salgskanalar over for bokbutikkane. Eg anser ikkje dette som noko negativt. Kan ikkje bokhandlane gjere jobben sin, kan nokre andre og flinkare ta over. Bokhandlarane skal fremme litteratur, men denne jobben gjer matbutikkar og sosiale medier langt betre.


Alt handlar om å gjere boka synleg for publikum i alternative kanalar. Sosiale medier og matbutikkar har effektivt løfte denne barneboka ut av bokbutikkanes konservative hyller og ut til publikum. Å lene seg utelatande på tradisjonelle salgskanalar og best selgar-fokuserte bokhandlarar, er heilt klart ikkje eit alternativ om ein ønsker nå publikum.

Kvifor? Fordi kvart år kjem det ut rundt 1100 barnebøker på bokmål, og rundt 70 på nynorsk. Det er hard konkurranse. Då gjeld det å gjere boka si synleg. Mange forfattar gjer ingen jobb med dette. Dette er sjølvsagt opp til dei, og kvar og ein sitt valg, men enkelte meiner underleg nok det er ei synd å promotere eigne verk, og at kvalitet sel uansett, men dette er ein naiv påstand. Lesarar må vite om eit kvalitetsprodukt for å kjøpe det, og då må det promoterast. Eg har skrive ei bok, den er bra, og den vil eg selge til DEG. Sjølvsagt.

Så korleis nå gjennom?

Eg hadde og tenkt litt på korleis eg kunne nå gjennom mediemuren, ut til lesarane med ei barnebok. Skal nokon lese boka, må dei trass alt vite at den finst, og målet med å skrive ei bok, er sjølvsagt at den skal bli lesen. Barnebøker blir ofte oversett fullstendig av media. Eg var førebudd på å bli oversett.

Men som junkie på sosiale medier pusha eg boka ut på blogg, Twitter og Facebook utan å tenke meg særleg om, og to veker før boka var trykt, hadde vi fått dobbelside i Dagsavisen med fokus på heltar i barnebøker, dobbelside i Klassekampen med fokus på hestesjangeren, samt to saker på NRK. Takk til sosiale medier. Boka har, for ordens skuld, i ettertid fått ei rekke meldingar, samt fleire presseoppslag, men sosiale medier har vore grunnmuren i marknadsføringa. 


Elise i Klassekampen som hovedoppslag for haustens bøker.

Eg må sei meg ganske nøgd med både responsen frå lesarar og med gode salgstal, men bokbutikkane gir eg ikkje mange øre for. Dei burde lære seg litt marknadsføringstriks som gjer det mogeleg for dei å selge anna enn nokre få best selgarar. På dette feltet er dei ikkje så proffe. Kan ein salg, kan ein selge alt, også barnebøker av ein debutant.

Å skrive om salgsmetodane, er eit ledd i marknadsføringa av Elise og mysteriet med dei døde hestane, men det har du vel alt skjønt;) 

22. nov. 2012

Fifty shades of kiosklitteratur

Fifty Shades of Grey er først og fremst interessant som fenomen. I kvalitet har dei mange fellestrekk med kiosksjangeren.


Du veit det frå før, men lat oss ta det igjen. Fifty Shades of Grey-trilogien er, ifølge Gyldendal, historias raskast seljande bøker. Bøkene er solgt i over 20 millionar eksemplar i USA, 12 millionar i Storbritannia, og slik kunne vi ha halde fram. Marknadsført som «bokserien alle snakkar om» og tidenes største bestseljar, sel den som hakka møkk, også i Noreg. Men Fifty Shades er alt anna enn kvalitetslitteratur. Bøkene er først og fremst eit interessant fenomen, og kan lesast som nettopp det.

Det mest spennande er dermed ikkje handlinga, men kvifor bøkene sel. Dette skal eg kome tilbake til, men først skal vi ta ein kikk på kva fenomenet Fifty Shades of Grey er for noko.


Les heile mitt essay hos Minerva.

  

Barne-TV videoar med fakta om dyr!

Eg har laga nokre filmsnuttar med fakta om dyr!

fakta om høner og egg from anne viken on Vimeo.

Fakta om høner og sex! from anne viken on Vimeo.

Fakta om kaninar og mat from anne viken on Vimeo.

Fakta om høner og luft! from anne viken on Vimeo.

Sjå bilete for mitt skuleprogram i forbindelse med barneboka Elise og mysteriet med dei døde hestane.

19. nov. 2012

Ei reise i kunstformidling og vrangvilje


Kunstmusea i Sogn og Fjordane har i fleire år hatt søkkande publikumstal. KUNSTsf2012 Tour la ut på vegen og tok pulsen på kunstformidlinga i Sogn og Fjordane.

Kronikk i Bergens Tidende 14.november 2012 av KUNSTsf2012 Tour.

Sjå våre YouTube-episodar om kunst. 

Oppspark. Nittitre millionar kroner er brukt på det nye kunstmuseet som vart opna i Førde 8. september 2012. Bygget og beløpet er knapt diskutert i media, og museet skaut for mange opp av bakken like fort som julekvelden kom på kjerringa. NRK melde om 1100 besøkjande under opninga, men opninga av signalbygget i Førde vart oversett av alle nasjonale medium. I 2011 var det berre 858 besøkjande ved museet.

KUNSTsf2012 Tour er kalla opp etter opningsutstillinga, KUNSTsf2012, og er ei sjølvfinansiert reise til ulike museum, kulturpersonlegdomar og kulturinstitusjonar i Sogn og Fjordane. Vi (Anne Viken og Frank Willy Djuvik) ønskte å undersøkje formidlinga av kunst i Sogn og Fjordane.


Dei siste åra har besøkstala ved musea i Sogn og Fjordane stupt. Det skjer samtidig som resten av landets museum opplever at stadig fleire tek turen innom. Sogn og Fjordane ramlar også nedover på Norsk kulturindeks. I 2012 låg Sogn og Fjordane på 11. plass av 19 mulege, som var tre plassar ned frå året før.

I fylket finst der seks institusjonar under paraplynemninga Kunstmuseet i Sogn og Fjordane: Kunstsenteret i Førde, Kunstmuseet i Førde, Sogn Kunstsenter, Astruptunet, Eikaasgalleriet og Anders Svor museum. Nettsidene deira ber preg av at dei ikkje er oppdaterte på fleire år.

Nokre dagar etter opninga prøvde vi å finne informasjon om utstillingane på det nye museet på nettet. På nettsida til kunstmuseet i Førde låg der bilete av ein flyer som var for liten til at den var lesbar. Den var heller ikkje klikkbar. Verken utstillingane eller kunstnarane bak var presenterte. Vi måtte ty til google for å finne informasjon om kunstnarane bak utstillingane. 

Bilete fann vi ikkje, utover dei som var i flyeren. Flaks for oss var vi allereie på museet, så vi kunne rusle opp og ta utstillingane i augnesyn. Men kva om vi hadde budd i Sogndal? Hadde vi køyrt dei 105 kilometerane til Førde for å sjå ei utstilling vi ikkje visste noko om? Kva om vi kom frå Sandane? Derifrå er det 88,5 kilometer til Førde.


Til skilnad kan det nemnast at då Bergen Kunstmuseum sette opp si nye faste Astruputstilling, laga dei langt betre nettsider, samt ein eigen Astrup-app for Iphone. På websidene deira kan du sjå fleire titals verk av Nikolai Astrup, lese om forsking knytt til arbeidet hans, og lese om Jølster.

Alle har høyrt om Astrup i Sogn og Fjordane, men er det godt nok å vite at tunet finst? Ikkje om vi ser på dei dramatisk stupande besøkstala. Heller ikkje turistane oppsøkjer tunet. ”Eg kan ikkje svare på kvifor bussane ikkje kjem til Astruptunet, vi er ikkje ei reiselivsbedrift", sa direktør ved Kunstmuseet i Sogn og Fjordane, Morten Johan Svendsen, då han blei utfordra av reiselivssjefen i Sunnfjord.
Sidan 2008 har besøkstala for Astruptunet gått berre ein veg: nedover. I 2011 skrapa museet ned på totalt 3744 besøkjande. 

"Kulturinstitusjonane i fylket skal vere i tet på digitale tilbod", står det i Kulturstrategi 2008–2011 for Sogn og Fjordane fylkeskommune. Men når vi klikkar oss inn på Sogn Kunstsenter, må vi igjen ty til Google for å finne kunst laga av Lærdalskunstnaren Hans Gjesme. Dette trass i at Lærdal kommune har forplikta seg til å syte for at samlinga vart fagmessig ramma inn og at samlinga vart gjort tilgjengeleg og kjent for publikum.

Heller ikkje på nettsidene til Eikaasgalleriet i Jølster finn vi anna enn eit amatørfoto av museet sett frå baksida. Klikkar vi på "komande utstillingar" på Sogn og Fjordane kunstmuseum si heimeside, finn vi i skrivande stund (24. oktober), programmet for januar-september 2012.

Besøksnedgangen dei seinaste åra er likevel publikum sin feil, ikkje musea, om vi skal tru museumsdirektør Svendsen. 11. mai uttalte direktør Svendsen til NRK Sogn og Fjordane at: "Skulle vi gå for mykje folk, måtte vi berre lage arrangement med Tone Damli, men det er ikkje vår jobb."
Kva med å halde oppe? Då vi vitja Eikaas-galleriet, var det stengt – midt i opningstida. Ingen lapp hang på døra, ingen var å få tak i. Berre pøsregn og ein tom parkeringsplass. Skuffa drog vi vidare til Astruptunet. Her prøvde vi å kjøpe oss årskort for kunstmusea i Sogn og Fjordane.

Dette var enklare sagt enn gjort. Listene for påskriving av nye medlemmer var ikkje å oppdrive bak disken, og dei to som stod der, visste ikkje kva arrangement som inngjekk i prisen. Dette var i midten av september, men vi er framleis ikkje registrert på lista for elektroniske nyhendebrev.

Kven er då publikum? Det veit ikkje musea i Sogn og Fjordane. I ein vrimmel av strategiplanar og målsetjingar som alle peiker på kor viktig det er at ein skal få fleire til å nytte seg av tilbodet, har ein late vere å gjere det mest grunnleggjande av alt, å finne ut kven som er brukarar og kven som ikkje er det.


Musea feilar også i møte med media, og skaper eit bilete av seg sjølv som likegyldige og lukka i møte med publikum. Dei økonomiske prioriteringane er også uklare. 18. oktober sende vi ei rekke spørsmål om tema til Harry Mowatt, styreleiar i musea i Sogn og Fjordane, men har pr. dags dato ikkje fått svar.
I boka KUNSTSF2012, som vart utgitt i samband med opninga av kunstmuseet i Førde, er publikum utelate frå museumsdirektør Svendsen si gratulasjonshelsing. Lite tyder også på at dei ønskjer publikum.

21. september opna ei utstilling med fotograf Jens Hauge på kunstmuseet i Førde, men på heimesida låg det ein minimal, klikkbar link til Hauge si heimeside. Der står ikkje eit ord om kunstnaren, ingenting om kva bilete som kjem til Førde. Over linken ligg ein ikkje-klikkbar flyer.
Det er freistande å sitere Solveig Lømos helsing i boka. Lønmo er kunsthistorikar og kurator for opningsutstillinga KUNSTsf2012, og ho skriv: ""Her i området kan man flytte fjell uten at noen legger merke til det", bemerket Geir Hjetland da jeg var på kuratorbesøk på Kvamsøy. Jeg tror han siktet til alt fra nasjonal presse og kunstnermiljøene i hovedstaden, til sviktende lokal interesse for kunst".
Å skulde på publikum for sviktande oppmøte, blir berre dumt når ein ser korleis musea ikkje kommuniserer utanfor veggene. Det er musea som sviktar publikum, ikkje omvendt.
Artikkelen er redigert versjon av KUNSTsf2012 Tour med Anne Viken og Frank Willy Djuvik, leiar i Sogn og Fjordane FrP, i Syn og Segn, ute denne veka. Følg også turen på KUNSTsf2012 web-TV på Youtube.

11. nov. 2012

Portrettintervju av meg i Aftenposten lørdag

kan lesast her i PDF:

Side 1
Side 2
Side 3



Takker for mange hyggelege tilbakemeldingar:)

Og by the way. I 2010 gav eg ut ein boksingle beståande av tre tekstar på Flamme forlag. Den heiter XXX og kan lastast ned her, gratis.


9. nov. 2012

Dyrelegepraksis for skuleelevar!

I forbindelse med skulebesøk med barneboka mi, Elise og mysteriet med dei døde hestane, som passar for aldersgruppa 10-100 år, har eg laga eit skuleprogram om dyrlegepraksis. Eg viser foto av dyr og foto frå praksis, og her ser du ein liten smakebit frå programmet.

Elise og mysteriet med dei døde hestane er ei spenningsbok for barn og ungdom, utgitt på Samlaget i august.

Boka er den første i ein serie spenningsbøker om hest, dyrlegar og livet på bygda. Les omtalen hos NRK.

Ein dag var eg på Flatene skule i Førde og snakka for 1.-4.klasse i to puljar på a hundre elevar i 45 minutt per pulje. Det var veldig gøy. Ungane var veldig engasjerte. Først fortalde eg om å vere dyrlege, så las eg passande passasjar frå boka og så viste eg mange bilete. Når eg viser bilete, spør eg ungane kva dei trur dei ser, eller andre spørsmål relaterte til bileta, og det var ein utruleg respons. Dei var altså heilt med. Eg prøver trekke dei med så dei er delaktige heile vegen, og wow, for eit engasjement. Alt frå einstemmig WOW til einstemmig ÆSJ! Eller OOOOJ så kult!! eller latter. Og hender i veret heile tida. Slikt kan eg like!!

Årets beste hestebok, ifølge haugenbok.

Eg fortel masse artige historier frå praksis, og i kva andre yrker kan du snu ein hest opp ned og heise den opp i taket? Om rulling av kyr med vondt i magen, om hestens skarpe tenner og korleis gi kaninen din rett mat. Bileta er frå hesteklinikk, operasjonssalar, feltpraksis, Sverige og Norge og viser alle slags dyr i situasjonar du vanlegvis aldri ser dei i. Det skal vere ein opplevelse for ungane å sjå, og lærarane sjølvsagt!


Dette er verdas eldste hesterase, Akhal-Teke, og det var den som inspirerte meg til å skrive om Elise.


Dette må du ikkje finne på heime. Og kva er det eg driv med, og kvifor?


Hesten har hovudet sitt nesten heilt full av tenner! Berre sjå på biletet over!


Visste du at det fanst tamme elgar du kan kysse på nasen? Eller at vi kan lage ost av elgmelk?


I kva andre yrker enn som dyrlege kan du snu ein hest opp ned? Og kvifor gjer vi det?


Alpakka med tannverk vert operert på hesteklinikken i Oslo. Kvifor trur du han har ei tube ned i halsen?


Her ser du ei ku med vondt i magen. Då spurde elevane kvifor den har rosa strek på magen. Ja, veit du det? Og visste du at kyr med vondt i magen kan rullast rundt og bli bra igjen?


Her ser du kyr i India. Når dei skal pyntast, får dei målt horna sine blå! Ganske kult. Og ungane var altså heilt med, og på slutten, då dei fekk stille spørsmål, skaut åtti hender i lufta. Oh my god, det var mange spørsmål!! Og dei hadde laga masse spørsmålslappar som dei hadde med seg og spurde om alt frå kor lang tid det tek å skrive ei bok, til kva som er det søtaste dyret eg nokon gong har sett.

Og så hadde dei teikna dyr. Heile rommet var fullt av fine teikninar dei hadde laga før eg kom. Det var skikkelig stilig. Og så fekk eg med meg eit heilt hefte med teikningar heim!






Programmet passar også for eldre, til og med vaksne som vil ha litt lett underhaldning. Det kan frykteleg lett tilpassast etter behov og ønske, og passar både som bokprogram og for eksempel i naturfag. Eller på andre ting, som bokdagar eller kvar som helst ein føler at det glir inn eller kan fungere. Det tek ca 45 minutt i fullformat, kortare eller lenger tid er kjapt å tilpasse.

5. nov. 2012

Markedsføring av barnebok i matbutikkar!

Eg har teke ein ringerunde til matbutikkar og solgt boka til dei! Det blir veldig bra fordi då står boka lett tilgjengelig i matbutikken der folk handlar. Folk treng ikkje reise til ein bokbutikk eller planlegge korleis dei får tak i den. Dei får rett og slett tak i den når dei kjøper seg mat! Dette synest eg er ein god ide. Difor har eg altså latt Elise og mysteriet med dei døde hestane bli matbutikkbok i tillegg til at den er bokhandelbok! Og matbutikkane er kjempepositive.


Over ser du butikksjef Jarl Tyssekvam, Sparbutikken på Sande i Sunnfjord.


Over ser du utstillinga i matbutikken på Viksdalen. Plakaten følger med boka. Og til slutt: under ser du utstilling av boka hos Spar på Jølstraholmen. Glimrande! Med på kjøpet får butikkane artiklar om boka, plakatar og omtaler frå media som dei kan nytte som dei vil. Spar Jølstraholmen har hengt dei opp over boka. Så kan folk lese litt om den før dei bestemmer seg.


Lågterskel boktilbod til publikum der publikum er.

2. nov. 2012

Nynorsk er kjempelett, seier bokmålselevar som har lese Elise og mysteriet med dei døde hestane

No er det over to månader sidan barneboka kom ut, og det eg synest er ekstra gøy, er tilbakemeldingane frå lesarar i bokmålsområder.

Idag fekk eg ein epost frå ein bestefar som fortel at barnebarnet, som er bokmålselev og ingen lesehest, har lese boka i ein fei, blitt kjempebegeistra, skrive om den i sidemål og fått 5! Det er kjempemoro.

Andre tilbakemeldingar går på at nynorsken i Elise og mysteriet med dei døde hestane er veldig enkel. For å dra eit direkte sitat: "Men nynorsk er jo ikkje det minste vanskelig!!" Sitat, bokmålsbarn.

Så nynorsk er ikkje det minste vanskeleg, om ein får ei bok ein liker på eit lett språk. For språket i Elise-boka er eit enkelt språk, uten vanskelege ord og vendingar, ribba for det ein måtte tenke på som arkaiske vendingar. Det er plain, enkel, rett fram nynorsk slik eg liker å ha den sjølv.

Så kom igjen, bokmålsfolk og lærarar som underviser i sidemål. Elise og mysteriet med dei døde hestane er lett å lese, sjølv om den er på nynorsk! Og det er ei spenningsbok. Veldig spennande, om ein skal tru lesarane, både ungar og vaksne.

Vi har også eit program for skuleelvar. Der viser eg bilete frå dyrlegepraksis og fortel, i kombi med å snakke om boka og lese. Sidan eg er både dyrlege og forfattar kan eg snakke om begge deler!

Biletet viser meg på boksignering i Førde. Det blir ei signering til i Førde fram mot jul i desember, ein av dei to siste lørdagane før jul.


Her viser eg og pratar om høner for publikum på Fosseheimen Naturpark på Viksdalen. Og les frå boka. Dette skal vi gjenta på Skjerjehamn sin julemarknad 10.-11.november. Kom kom! Samt på Fosseheimen søndag 9.desember på julemarknad.


Her er frå Nynorske Litteraturdagar i år. Der viste eg foto frå dyrlegepraksis, las og fortalde for ungar og vaksne. Dette foto er oppstilt i ettertid. Same program skal vi køyre for skuleklassar framover. Boka er innkjøpt som klassesett, blant anna, og det er veldig gøy at fleire skular nyttar den i høgtlesing.


Og boka har også faktisk solgt. Sel den stort meir no, er det snart utsolgt førsteopplag! Les sak i Firda. Og det er ein bra ting. Les les! og send meg gjerne ein epost. Eg synest det er kjempegøy med ris og ros frå publikum viken.anne att gmail.com Lærarar kan også ta kontakt om dei ønsker meir informasjon!

31. okt. 2012

Skap nynorsk leselyst med hest i undervisninga


Elise og mysteriet med dei døde hestane er landets einaste hestebok på nynorsk. Det har eg tenkt på mange gonger. Hestejenter les jo masse bøker om hest. Men alle hestebøker er på bokmål.

Tips til lærarar som underviser i nynorsk som sidemål:

Kvifor ikkje bruke ei hestebok som nynorsk i undervisningen av elevar med nynorsk som sidemål? 

Mange lærarar strevar med å lære elevane sine nynorsk som sidemål. Kvifor ikkje lære dei nynorsk med ei hestebok? Det er langt meir lystbetont å lese om noko ein er interessert i, enn å lese om Ivar Aasen, eller ein eller anna roman ein på død og liv må gjennom.

Elise er innkjøpt som klasssett ved nokre skular no, og eg meiner, ja sjølvsagt meiner eg det, det er jo eg som har skrive boka, men at ein må gripe fatt i dei muligheter som finst for å få elevane til å lese. Og då gjerne også lese nynorsk. Og gjerne om hestar.

Elise er først og fremst ei spenningsbok, men det er også ei hestebok, og ei nynorskbok. Og hest på nynorsk kan skape leselyst, også for bokmålselevar.

Har fått tilbakemeldingar frå ungar med bokmål som hovedmål som seier at boka er veldig lett å lese, og at nynorsk ikkje er vanskeleg i det heile.

Det kan kanskje skuldast at eg ba om ein korrektur og språkvask som var "enkel", og bokmålsnær. Manus er ribba for ord og uttrykk som er uforståelege for ein bokmålselev. Dessutan følger det den nye nynorsknorma. Manus er skrive på ein enkel nynorsk som for meg føles naturleg, og som også er veldig lett å lese, sjølv for ein bokmålselev.

Hest på nynorsk kan skape leselyst. Det er ikkje vitsi å snakke om kor vanskeleg nynorsk er, og at det er problematisk å lære elevane språket. Bruk heller dei muligheter som finst. Dette er ein mulighet.



22. okt. 2012

Hos Karina bur slottskaninar, bestemorhøner og pensjonerte sofagrisar.

I Fosseheimen Naturpark på Viksdalen i Sogn og Fjordane bur det hestar, lama, høner, kalkunar, hundar, grisar og kanin. Det er Karina og Ståle Hetle som driv garden. Alle som vil kan kome og helse på dyra når dei har open gard i helgene. Karina tek seg av mange dyr som andre ikkje vil eller kan ha lenger.

Grisen som måtte lære og bli gris.

Eit av desse dyra er den kanadiske grisen Pomba. Pomba er ein liten svart gris på snart to år. Han har vore hos Karina i nesten eit år. Før Pomba kom til Karina var han husgris.

Artikkelen er trykt i siste utgåve av Norsk Barneblad.


Då Pomba var åtte veker, flytta han inn i leiligheten til ei dame som ikkje ville ha hund, men gris. Pomba vart storbygris, sov på sofaen og var ein ekte stovegris. Dama var veldig oppteken av at Pomba ikkje skulle bli svinaktig feit, så ho gav han lite mat. Pomba var alltid svolten, og fordi Pomba var svolten, laga han leven. Han leita etter mat i søpla og blei etterkvart ganske slitsom å ha i hus. 

Ein dag drog dama på ferie og far hennar passa Pomba. Det gjekk ikkje så bra. Ein dag kom far hennar til Fosseheimen på besøk til Karina. Han vart så begeistra at han spurde Karina om ho kunne adoptere Pomba. Etter å ha tenkt seg godt om, sa Karina ja. Pomba kom til gards, men fordi Pomba hadde vore sofagris sidan han var liten, skjønte han ikkje at han var gris. Pomba fekk sjokk då han såg dei to andre grisane på garden, skreik høgt og sprang beint gjennom gjerdet. Etterpå sprang han rett inn i huset og la seg i sofaen.
Då forstod Karina at Pomba måtte lære å bli gris. Karina stengde alle grisene sine inne i eit grisehus, og Pomba skreik så høgt at naboane ringde og trudde han var sjuk. Ein kveld sneik Karina seg inn og såg ned ei luke i taket over grisehuset. Då såg ho at Pomba sov oppå dei to andre grisene på ekte grisevis. Då skjønte Karina at Pomba hadde lært at han var gris. Etter dette fekk Pomba gå ute på beite ilag med dei andre grisene. No lever han eit ekte griseliv med eige grisehus.


Vil du lese meir om dei andre dyra på Fosseheimen, les siste nummer av Norsk Barneblad. Det er forresten ein glimrande julegaveide! Veldig bra barneblad på nynorsk, og eg skriv mange saker for dei i tida framover. Det er kjekt, for da eg var liten, las eg alltid Norsk Barneblad sjølv!